Nga Korab Zhuja
Transformimi digjital nuk nënkupton vetëm kalimin e dokumenteve nga letra në kompjuter. Ai nënkupton ndryshimin e mënyrës se si administrata mendon, analizon dhe ofron shërbime për qytetarët. Në këtë proces, Inteligjenca Artificiale (IA) po shndërrohet në një nga aleatët më të rëndësishëm të institucioneve publike në mbarë botën.
Eksperti i teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale, z. Korab Zhuja, njëherësh konsulent me përvojë shumëvjeçare në projekte të transformimit digjital dhe reformave në sektorin publik, beson se Kosova ka një mundësi të jashtëzakonshme për ta vendosur Inteligjencën Artificiale në qendër të modernizimit të administratës shtetërore.
Sipas tij, themelimi i Ministrisë së Digjitalizimit dhe puna që po zhvillohet nga ekipet profesionale për ndërtimin e kësaj shtylle të rëndësishme të qeverisjes përfaqësojnë një hap të rëndësishëm drejt një administrate më moderne, më efikase dhe më të orientuar ndaj qytetarit.
Zhuja thekson se Inteligjenca Artificiale nuk duhet parë si një teknologji që zëvendëson ekspertët dhe nëpunësit publikë, por si një asistent inteligjent që ndihmon profesionistët të marrin vendime më të mira, të analizojnë më shumë informacion në më pak kohë dhe të automatizojnë proceset rutinë, duke u lënë më shumë hapësirë punëve që kërkojnë gjykim profesional dhe ndërveprim njerëzor.
Gjatë bashkëpunimit dhe diskutimeve me ekipe të ndryshme në institucione publike, janë trajtuar një sërë idesh se si Inteligjenca Artificiale mund të përdoret në praktikë. Ndër to janë analiza automatike e hartave të krijuara nga dronët për të identifikuar mospërputhjet në të dhënat e sistemit të tatimit në pronë; shqyrtimi i të gjithë legjislacionit të Republikës së Kosovës për të harmonizuar dhe unifikuar listat e kontrollit të inspektorateve; automatizimi i lektorimit dhe përshtatjes së përmbajtjes së lajmeve të RTK-së për platformat e ndryshme sociale sipas karakteristikave të secilës prej tyre; si dhe analizimi inteligjent i Regjistrit Social për të ndihmuar institucionet në identifikimin e masave dhe shërbimeve sociale që mund të kontribuojnë në uljen e varfërisë.
Megjithatë, sipas Zhujës, këto nuk përfaqësojnë projekte të veçuara apo një listë prioritetesh. Ato janë vetëm disa shembuj ilustrues të potencialit që ofron Inteligjenca Artificiale. Mundësitë janë shumë më të mëdha dhe shtrihen pothuajse në çdo institucion dhe çdo procedurë administrative. Çdo ministri, agjenci, komunë apo ndërmarrje publike mund të identifikojë procese që sot kryhen në mënyrë manuale, marrin shumë kohë ose kërkojnë burime të konsiderueshme njerëzore, dhe të shqyrtojë mënyrat se si ato mund të përmirësohen me ndihmën e IA-së.
Sipas tij, sfida më e rëndësishme nuk është vetëm zhvillimi i teknologjisë, por ndryshimi i mënyrës së të menduarit.
Punonjësit e sektorit publik duhet të inkurajohen të bëjnë pyetje të reja: A mund të automatizohet ky proces? A mund të analizohen këto të dhëna më shpejt? A mund të ofrohet ky shërbim me më pak hapa administrative? A mund të përmirësohet përvoja e qytetarit? Pikërisht nga këto pyetje lindin inovacionet që transformojnë administratën.
Zhuja beson se përdorimi i Inteligjencës Artificiale duhet të ketë një objektiv të qartë: rritjen e cilësisë së shërbimeve publike, përshpejtimin e procedurave administrative, uljen e barrës burokratike, përmirësimin e saktësisë së vendimmarrjes, rritjen e transparencës institucionale dhe përdorimin më efikas të burimeve publike. Në fund të fundit, përfituesi më i madh i këtij transformimi duhet të jetë qytetari.
Ai shpreh shpresën se gjatë viteve në vazhdim, Qeveria e Republikës së Kosovës do ta integrojë Inteligjencën Artificiale si një kapacitet strategjik dhe një resurs të përhershëm institucional. Një administratë që bashkon ekspertizën njerëzore me fuqinë analitike të Inteligjencës Artificiale mund të ndërtojë procese më të mençura, të ofrojë shërbime më të shpejta dhe më cilësore, si dhe të rrisë besimin e qytetarëve në institucionet publike.
Nëse Kosova arrin ta ndërtojë këtë kulturë të inovacionit, Inteligjenca Artificiale nuk do të jetë vetëm një teknologji e re, por një motor i rëndësishëm i reformës administrative dhe i zhvillimit të qëndrueshëm të sektorit publik.
