Deputetja britanike, Alica Kearns, e ka shpërndarë një postim të kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama në X, i cili reagoi pas deklaratave të presidentit serb Aleksandar Vuçiq, i cili tha se po e shqyrtojnë devijimin e rrjedhës së lumit Ibër.
”Kjo është diplomaci”, shkroi Kearns në X, duke shpërndarë reagimin e Ramës.
Ky ishte postimi i Edi Ramës:
Një shkëmbim shumë interesant gjatë verës mes ministrave tanë të Jashtëm. Edhe pse prisja një përgjigje për Ibrin, në njëfarë mënyre kaluam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam përmes “Kosovës dhe Metohisë” dhe përfundimisht mbërritëm te muzeu i njohur i ankthit historik serb.
Ekziston një pjesë e veçantë e folklorit politik në Beograd që duket se i reziston kohës: sa herë që Shqipëria flet për Kosovën, “Shqipëria e Madhe” duhet të thirret menjëherë, sikur përsëritja një ditë mund ta shndërrojë një fantazmë të vjetër në një argument relevant.
Nuk do ta bëj.
Shqipëria nuk ka absolutisht asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë. As nuk kemi nevojë për një “Shqipëri të Madhe” për të qëndruar në krah të Kosovës.
Kosova është shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kjo: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Ne do të qëndrojmë gjithmonë në krah të kësaj të drejte.
Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e ka humbur mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por, për fat të keq, hartat janë më pak tolerante. Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore që ndodhen brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, edhe në ato raste kur ulemi së bashku në tryezat evropiane.
Pra, le të kthehemi te lumi.
Çështja fillestare mbetet pikërisht aty ku e la Shqipëria: #Ibëri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është krejtësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo që nuk mund të argumentojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një shtet tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb.
Në fund të fundit, pikërisht për këtë ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Lumenjtë kanë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e diskutimit diplomatik.
Është përmendur gjithashtu edhe situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona, gjuha, trashëgimia e tyre kulturore dhe fetare duhet të mbrohen. Shqipëria nuk ka pasur kurrë vështirësi ta thotë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik u detyrohet qytetarëve të tij.
Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më argëtuese akrobatike në këtë shkëmbim: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërsa në të njëjtën deklaratë i referohet territorit të një shteti tjetër sovran sikur ai të ishte ende territor serb. Është një rreth mjaft i vështirë për t’u katrorëzuar.
Ndoshta kjo funksionon brenda një flluske politike në Serbi. Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak tolerante. Dhe po, nuk mund të pajtohem më shumë se kaq që e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një e ardhme ku kufijtë gradualisht humbasin fuqinë e tyre për të na ndarë. Absolutisht.
Por ekziston një parakusht i vogël përpara se kufijtë të mund të bëhen më pak të rëndësishëm: pranimi i atyre që tashmë ekzistojnë. Gjenialiteti i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial.
Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë në krah të tyre dhe të Republikës së tyre sepse ndajmë historinë, gjuhën, familjet dhe të ardhmen, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet legjitim evropian dhe një pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë.
Nuk ka asgjë klandestine në këtë qëndrim. Nuk ka pasur kurrë. As harta sekrete. As kufij të fshehur. Asnjë “e Madhe” e çfarëdo lloji nuk nevojitet.
Prandaj, qëndrimi i Shqipërisë do të mbetet saktësisht i njëjtë publikisht dhe privatisht: ne e respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – duke përfshirë patjetër edhe Serbinë.
Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’i kërkosh çdo fqinji të Serbisë të zhvendoset përgjithmonë brenda versionit të historisë së Serbisë.
Ballkani tashmë ka paguar shumë më tepër seç duhej, me gjak dhe me kohë të humbur, për atë lloj kompromisi.
Ndërkohë, Ibri, fatmirësisht i pavetëdijshëm për gjithë këtë hartografi tonën historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit.
