NASA ka konfirmuar se ekuipazhi i Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor (ISS) do të rikthehet në Tokë për arsye mjekësore, duke shënuar evakuimin e parë mjekësor në historinë e stacionit pasi njëri prej astronautëve pësoi një emergjencë shëndetësore.
Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, deklaroi në një konferencë për shtyp të enjten se misioni Crew-11 nuk do të vazhdojë deri në datën e planifikuar të kthimit në shkurt, ndërsa detajet për rikthimin e sigurt të ekuipazhit do të përcaktohen brenda 48 orëve të ardhshme.
“Kam vendosur se është në interesin më të mirë të astronautëve tanë që Crew-11 të kthehet më herët se sa ishte planifikuar,” tha Isaacman.
Njoftimi erdhi më pak se 24 orë pasi NASA anuloi një ecje hapësinore të planifikuar për të enjten, për shkak të të njëjtit problem shëndetësor, duke theksuar se vendimi u mor “nga kujdesi maksimal për anëtarin e ekuipazhit”.
Kush është pjesë e Crew-11?
Crew-11 përbëhet nga katër astronautë:
Zena Cardman dhe Mike Fincke (NASA),
Kimiya Yui (Japoni),
Oleg Platonov (kozmonaut rus).
Grupi u bashkua së fundmi në stacion me astronautin japonez Koichi Wakata dhe astronautin e NASA-s Chris Williams, të cilët mbërritën në ISS në nëntor 2025 me anijen ruse Soyuz.
Isaacman sqaroi se Chris Williams do të qëndrojë në ISS me ekuipazhin e Soyuz, për të garantuar praninë e vazhdueshme të SHBA-së në hapësirë.
Gjendja shëndetësore e astronautit
NASA nuk ka bërë publik identitetin e astronautit që pësoi problemin shëndetësor. Megjithatë, drejtori mjekësor i agjencisë, Dr. James Polk, siguroi se ai nuk ndodhet në rrezik të menjëhershëm për jetën dhe po kujdeset nga bashkëekuipazhi deri në kthimin në Tokë.
Dr. Polk theksoi se problemi shëndetësor nuk ka lidhje me ecjen hapësinore apo operacionet e tjera në bord.
“Bëhet fjalë për një problem mjekësor që shfaqet në kushtet e vështira të mikrogravitetit,” shpjegoi ai, pa dhënë detaje të mëtejshme.
Sipas zyrtarëve të NASA-s, nuk nevojiten masa të veçanta për të garantuar sigurinë e astronautit deri në rikthim dhe gjendja e tij cilësohet si stabile.
Evakuim i paprecedent, por i planifikuar
Edhe pse NASA nuk ka pasur kurrë më parë nevojë të rikthejë një astronaut për arsye mjekësore, planet e evakuimit kanë qenë gjithmonë pjesë e çdo misioni në ISS, me mjete kthimi të gatshme në çdo kohë.
Kur u pyet nëse do të kishte një ulje emergjente për ta përshpejtuar rikthimin, Isaacman tha se NASA po kërkon “momentin dhe vendndodhjen më të përshtatshme për ulje”.
“Jam krenar për reagimin e shpejtë të të gjithë agjencisë për të garantuar sigurinë e astronautëve tanë,” shtoi ai.
Megjithatë, administratori i NASA-s e cilësoi rastin si “një gjendje serioze mjekësore”, e cila e bëri të domosdoshëm këtë vendim historik.
Dr. Polk sqaroi se situata nuk kërkon një evakuim të nxituar në kushte të pasigurta fluturimi:
“Astronauti është plotësisht stabil. Nuk presim ndryshime drastike në afatet apo aktivitetet.”
Çfarë ndodh me misionet e ardhshme?
Crew-11 mbërriti në ISS më 1 gusht 2025 dhe kthimi i tyre ishte planifikuar për fundin e shkurtit. Ata do të largoheshin pas mbërritjes së Crew-12 me kapsulën SpaceX Dragon, jo më herët se 15 shkurti.
Isaacman theksoi se çdo vendim për përshpejtimin e Crew-12 nuk do të ndikojë misionin Artemis II, i planifikuar për shkurt 2026.
Ai i quajti dy nisjet “fushata krejtësisht të ndara”. Artemis II do të jetë fluturimi i parë i drejtuar nga njerëz rreth Hënës që nga viti 1972.
ISS nuk mund të mbetet bosh
Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor duhet të ketë gjithmonë astronautë në bord, pasi ata janë thelbësorë për:
mirëmbajtjen dhe riparimet,
funksionimin e eksperimenteve komplekse,
menaxhimin e sistemeve jetike,
ecjet hapësinore.
Këto detyra nuk mund të automatizohen plotësisht, ndaj prania njerëzore është jetike për sigurinë dhe kërkimin shkencor.
Edhe pse ky është evakuimi i parë i parakohshëm i një ekuipazhi nga ISS, në vitet e fundit janë anuluar disa ecje hapësinore për arsye shëndetësore, përfshirë një rast në vitin 2021 për shkak të një nervi të shtypur dhe një tjetër në vitin 2024 për shkak të shqetësimeve me kostumin hapësinor.
