Njëra nga vërejtjet më të mëdha në adresë të institucioneve të Kosovës, që përherë e bëjnë në raportet e tyre nga KE-ja, BE-ja, BB-ja dhe FMN-ja, pa mëdyshje se është fusha e prokurimit publik, në të cilën shpenzohen afro 800 milionë euro të buxhetit të Kosovës vetëm gjatë një viti kalendarik. Ndërkaq, njëra nga format e tilla, që i mundësojnë këto dallavere në negocimin e tenderëve, janë ato të formës së tenderëve me vetëm një ofertues.
Sipas analistëve, kjo formë e tenderimit me vetëm një ofertues e krijon bazën ligjore të korrupsionit dhe keqpërdorimit të këtyre mjeteve që diku në bazë të shifrave zyrtare konsiderohen se janë 120 milionë euro tenderë që janë shpenzuar në këtë formë njëtenderuese. Ata thonë se tenderët njëburimorë po i krijojnë edhe mundësitë e keqpërdorimit, abuzimit me çmimin dhe përfitimet me rrugë korruptive shumëmilionëshe brenda çdo viti që i bëhet buxhetit të shtetit. Ata kanë zënë në gojë MASHT-in, që përmes një tenderi njëburimor për 8 vjet me radhë po i zhvatin rreth 50 milionë eurove para të taksapaguesve./kosovasot/
As prokurimi elektronik nuk do të ndalë shpërdorimet
Eksperti i kësaj fushe dhe drejtori i Institutit Ballkanik të Prokurimit Publik, Ilaz Duli, ish-kryetar i parë Komisionit Rregullativ të Prokurimit Publik (KRRPP), u shpreh për gazetën “Kosova Sot”, se tenderi njëburimor, i cili quhet procedurë e negociuar pa publikim, është procedura më së paku transparente. Ai sqaron se ligji i parasheh këto forma të tenderimit, por vetëm në rastet e jashtëzakonshme që të përdoret kjo formë. “Nëse nuk përdoret në raste të jashtëzakonshme, kjo formë është shkelje e ligjit, sepse nuk ka mundësi që të merret vlera më e mirë për paratë në dispozicion. Andaj, këto forma janë mundësitë më të mëdha për keqpërdorim të parave të fondeve publike”, është shprehur ai.
Sipas kësaj mënyre, Duli thotë se nuk ka transparencë në nivelin e duhur dhe nëse nuk përdoret në raste që i parasheh ligji, atëherë kjo formë e tenderimit edhe mund të keqpërdoret. Ai tutje shton: “Nëse kjo ndodh, kontraktohet direkt me vetëm një ofertues dhe nuk njoftohen ofertuesit e tjerë dhe nuk bëhet transparente se çfarë çmimi merr, atëherë nuk ka mundësi që të bëhet ankesë nga ofertuesit e tjerë, pasi është përdorur vetëm një ofertues”, tha Duli.
Ai shton se kjo formë e tenderimit bëhet vetëm kur faktori njeri është jashtë ndikimit, pra në raste kur ndodhin “ Vis Major”(fuqitë madhore). Ndryshe, sipas tij, edhe kur të aplikohet forma e prokurimit elektronik, mund të ketë raste të tilla të tenderëve njëburimorë, sepse kjo formë çdo herë parashihet me ligj, por në rastet e jashtëzakonshme, kur askush nuk ka mundur që ta planifikojë paraprakisht se do të ndodhë diç e tillë. Ai në këtë rast merr shembull luftën, vërshimet e zjarret.
