Arratisja nga liria pozitive

18.04.2020 13:37
Rreshtat+- AShkronjat+- Printo
Arratisja nga liria pozitive

Shkruar nga Fadil Sahiti

Kushtet e jetës së izoluar – në karantinë, siç po e quajmë këtë kohë të pandemisë së koronavirusit – kanë krijuar mundësinë për të medituar dhe reflektuar për shumë aspekte të jetës sonë individuale dhe shoqërore. Jemi të sforcuar ta bëjmë këtë. Por, të merresh me punët jashtë kompetencës profesionale, duket marrëzi, nonsense. Jam i vetëdijshëm për këtë! Unë vetë ‘shkarravis’ për temat jashtë fushës sime profesionale. Të jem i sinqertë, kur marr e shkruaj rreth problemeve për të cilat s’kam kredenciale, më mbërthen ndjenja e dyshimit, por e bëj këtë sepse më bën të iki nga realiteti, dhe nga vetja ime.

Po të isha plotësisht racional, ‘i lirë’, fokusi im do duhej të ishte tek përfundimi i një projekti profesional që e kam nisur më herët, që lidhet me analizën e kapaciteteve organizative dhe menaxheriale të firmave prodhuese në Kosovë. Por, kam kuptuar se këtë nuk e bëj dot, tani. Në kushtet kur diskursi ditor mbizotërohet nga fjalët ‘virus’, ‘infektim’, ‘pandemi’, ‘rri n’shpi‘, ‘izolim’, ‘vdekje’ etj., sikur tretet pasioni dhe dëshira për të bërë punë profesionale. Pra, me vetëdije kam hequr dorë nga liria ime pozitive!

Filozofi Isaiah Berlin thoshte se ‘nëma (mallkimi) më e madhe për individin është kur deprivohesh, apo heq dorë nga liria jote’.

Për cilën liri e kishte fjalën filozofi?

Ekziston një liri që ai e quante ‘liri negative’ e që lidhej me kufizimet e jashtme fizike të njeriut. Por, sipas tij, kufizimi i lirisë nuk vjen vetëm nga faktorët e jashtëm, por edhe nga faktorët e brendshëm. Kufizimin nga brenda ai e shpjegon me konceptin e ‘lirisë pozitive’.

Kuptimi ‘pozitiv’ i fjalës ‘liri’ buron nga vullneti dhe dëshira jonë si individë, për të qenë të zotët e vetvetes sonë. Buron nga kapaciteti dhe aftësia jonë për të luftuar veset brenda vetes, elementet irracionale që secili i kemi. Kur i eliminojmë, ose së paku i kontrollojmë veset, qëllimet irracionale, tek atëherë jemi të lirë; atëherë kur ne i marrim vendimet, pa u shtyrë nga forcat e jashtme (veset), tek atëherë jemi zotët e qëllimeve tona, pra të vetes sonë.

Kur fitojmë mbi forcat e brendshme irracionale, refuzojmë të bëhemi instrument i tjetërkujt; bëhemi subjekt, jo objekt; bëhemi ‘dikushi’, nuk mbetemi ‘askushi’; bëhemi ‘bërës’ të vetes sonë, nuk mbetemi ‘send’, ose kafshë, ose skllav i paaftë për të luajtur një rol njerëzor në jetë.

Mesazhe të ngjashme, mbi peshën e anës racionale të njeriut, i janë dërguar njerëzimit qysh nga Sokrati i madh, nga Platoni, Aristoteli, pastaj nga Hobbes, Locke, Kant, Russell, Popper, Berlin e shumë të tjerë. Por, sipas Berlinit, fondamenti i lirisë pozitive lidhet me vetëdijen tonë se ‘nuk jam skllav i askujt; jam zot i vetes time; së këndejmi fati i jetës sime varet nga unë e jo nga vullneti i dikujt tjetër’.

Ne ndjehemi të lirë për aq sa besojmë se kjo është e vërtetë, dhe të skllavëruar për aq sa besojmë se kjo nuk është kështu…

Komentet

Komente

Sqarim: Ndalohen fyerjet dhe përdorimi i gjuhës ofenduese. INFOSOT mban të drejtën e publikimit ose jo të një komenti të caktuar. Përmbajtja e komenteve nuk pasqyron, qëndrim editorial të redaksisë së portalit INFOSOT. Ju faleminderit për mirëkuptimin!


Greqia do të rihapë kufijtë për 29 vende

Greqia do të rihapë kufijtë për 29 vende

Ish – diplomati serb: Shqiptarët janë të talentuar për politikë, po luajnë lojë të dyfishtë me Amerikën

Ish – diplomati serb: Shqiptarët janë të talentuar për politikë, po luajnë lojë të dyfishtë me Amerikën

Ministra e Financave ndan 10 mijë euro për rindërtimin e shkollës së djegur në Dajac të Malit të Zi

Ministra e Financave ndan 10 mijë euro për rindërtimin e shkollës së djegur në Dajac të Malit të Zi

​Shqipëri, nga 1 qershori hapen plazhet dhe kufijtë tokësorë

​Shqipëri, nga 1 qershori hapen plazhet dhe kufijtë tokësorë

Ky është vendimi që mori UP-ja për afatin e provimeve

Ky është vendimi që mori UP-ja për afatin e provimeve

Meta: Shumë e rëndësishme që në Kosovë të mbizotërojë sjellja evropiane ndaj institucioneve

Meta: Shumë e rëndësishme që në Kosovë të mbizotërojë sjellja evropiane ndaj institucioneve

Paga mesatare në Kosovë 602 euro, nga 2012 u rrit për 39.7 për qind

Paga mesatare në Kosovë 602 euro, nga 2012 u rrit për 39.7 për qind

Policia kërkon ndihmë për arrestimin e këtij personi

Policia kërkon ndihmë për arrestimin e këtij personi

“Vendimi i deputetëve për ta bërë Hotin kryeministër mund të jetë kundër vullnetit tim si qytetar, por është legjitim dhe legal”

“Vendimi i deputetëve për ta bërë Hotin kryeministër mund të jetë kundër vullnetit tim si qytetar, por është legjitim dhe legal”

Danimarka dhe Norvegjia rifillojnë me disa udhëtime midis tyre – përjashtohet Suedia

Danimarka dhe Norvegjia rifillojnë me disa udhëtime midis tyre – përjashtohet Suedia

Nagavci: Vendimin do ta dërgojmë në Komisionin e Venecias, veprimet e tjera demokratike

Nagavci: Vendimin do ta dërgojmë në Komisionin e Venecias, veprimet e tjera demokratike

Europa thërret për respektim të vendimit të Gjykatës Kushtetuese

Europa thërret për respektim të vendimit të Gjykatës Kushtetuese

Arben Gashi: Vjosa Osmani do ta respektoj vendimin e Kushtetueses

Arben Gashi: Vjosa Osmani do ta respektoj vendimin e Kushtetueses

Bekim Haxhiu: Në pandemi u vodhën edhe qeset e kufomave

Bekim Haxhiu: Në pandemi u vodhën edhe qeset e kufomave

Albin Kurti: Vendimi i Gkykatës Kushtetuese i padrejtë, ai është i papranueshëm

Albin Kurti: Vendimi i Gkykatës Kushtetuese i padrejtë, ai është i papranueshëm

Veseli: Vendim i drejtë i Kushtetueses, LVV është brenda skenarit të saj

Veseli: Vendim i drejtë i Kushtetueses, LVV është brenda skenarit të saj